Rất nhiều gia đình gặp một tình huống quen đến mức tưởng là “chuyện bình thường”: ngồi phòng khách thì Wifi mạnh, tivi xem YouTube hay Netflix rất ổn, điện thoại lướt mạng mượt mà, nhưng chỉ cần mang laptop hoặc điện thoại vào phòng ngủ là mạng yếu hẳn, lúc được lúc mất, gọi video thì giật, xem phim thì xoay vòng liên tục. Không ít người cho rằng do gói cước Internet thấp hoặc do cục Router Wifi đang dùng không đủ tốt, nên vội vàng đổi router mới mà tình hình vẫn không cải thiện. Thực tế, phần lớn vấn đề lại nằm ở cách bố trí thiết bị và cách xây dựng hệ thống mạng trong nhà, từ đường cáp mạng Cat5E, cáp mạng Cat6, cho đến cách dùng PoE Switch, thiết bị cân bằng tải, hay lựa chọn các loại cáp mạng Cat6A, dây mạng Cat7, cáp mạng Cat8 phù hợp. Đây cũng là những nhóm sản phẩm mà Tin học Thành Khang thường xuyên tư vấn và triển khai cho khách hàng gia đình lẫn nhà phố nhiều tầng.
I. Hiện tượng Wifi mạnh – yếu không đều thực sự bắt nguồn từ đâu?
1. Sóng Wifi không lan truyền giống như nhiều người tưởng
Nhiều người nghĩ rằng sóng Wifi giống như ánh đèn, đặt ở phòng khách thì cả nhà đều sáng. Nhưng trên thực tế, sóng Wifi lan truyền rất kém khi gặp vật cản, đặc biệt là tường bê tông, trần sàn, tủ gỗ lớn hoặc nhà vệ sinh nằm giữa các phòng. Phòng khách thường thông thoáng, ít vách ngăn nên cục Router Wifi phát sóng rất “dễ thở”, còn phòng ngủ lại nằm sâu bên trong nên tín hiệu suy giảm là điều khó tránh.
Khi không có sẵn đường cáp mạng Cat5E hoặc cáp mạng Cat6 kéo đến khu vực phòng ngủ, toàn bộ kết nối đều phải trông chờ vào sóng xuyên tường. Lúc này, dù router có thông số cao đến đâu thì trải nghiệm thực tế vẫn không ổn định, khi nhiều thiết bị cùng truy cập.
2. Vị trí đặt router sai nhưng rất phổ biến trong nhà ở
Một lỗi cực kỳ phổ biến là đặt router sát modem quang ở góc phòng khách cho tiện đấu dây, hoặc nhét router vào kệ tivi cho gọn. Cách đặt này nhìn thì gọn gàng, nhưng lại khiến sóng Wifi bị ép về một hướng, trong khi phòng ngủ thường nằm phía sau hoặc chéo góc so với router.
Trong nhiều nhà phố, router còn bị đặt quá thấp, gần sàn nhà hoặc cạnh các thiết bị điện khác. Khi đó, sóng Wifi vừa bị cản vừa bị nhiễu, khiến phòng ngủ càng khó nhận tín hiệu ổn định. Dù sau này có bổ sung PoE Switch hay kéo thêm cáp mạng Cat6A, nếu điểm phát chính đặt sai thì hiệu quả vẫn không cao.
3. Nhu cầu sử dụng mạng đã thay đổi nhưng hạ tầng không đổi
Trước đây, Wifi chủ yếu để lướt web, đọc tin, nên mạng yếu một chút vẫn chấp nhận được. Nhưng hiện nay, phòng ngủ lại là nơi dùng nhiều thiết bị: điện thoại, laptop, tablet, tivi, camera, thiết bị thông minh. Khi tất cả đều dồn vào một cục Router Wifi, không có thiết bị cân bằng tải hay hệ thống phân phối qua PoE Switch, mạng ở phòng ngủ rất dễ rơi vào tình trạng chập chờn.
Nếu đường truyền nội bộ chỉ dùng cáp mạng Cat5E cũ, hoặc thậm chí không có dây mạng mà chỉ dựa vào sóng Wifi, thì tình trạng yếu mạng gần như chắc chắn xảy ra khi nhu cầu tăng lên.
II. Router Wifi nên đặt thế nào để phòng ngủ không còn yếu mạng?
1. Đặt router theo cấu trúc ngôi nhà, không theo thói quen sinh hoạt
Phần lớn gia đình đặt cục Router Wifi ở phòng khách đơn giản vì modem quang nằm ở đó, hoặc vì thấy tiện khi cắm dây. Cách làm này không sai, nhưng lại chỉ tối ưu cho một khu vực là phòng khách. Trong khi đó, phòng ngủ thường nằm sâu hơn, qua nhiều lớp tường, nên sóng Wifi yếu đi là điều dễ hiểu.
Nếu nhìn theo mặt bằng tổng thể, vị trí đặt router nên ưu tiên khu vực gần trung tâm ngôi nhà, dù có phải kéo thêm cáp mạng Cat5E hoặc cáp mạng Cat6 từ modem đến. Việc đầu tư thêm một đoạn dây ngay từ đầu thường mang lại hiệu quả cao hơn nhiều so với việc đổi router mạnh hơn nhưng vẫn đặt sai chỗ.
2. Độ cao, hướng phát và môi trường xung quanh router
Không ít người đặt router sát sàn, trong kệ tivi hoặc cạnh các thiết bị điện tử khác, vô tình làm suy hao sóng Wifi. Cục Router Wifi hoạt động hiệu quả hơn khi được đặt cao vừa phải, xung quanh thoáng, không bị che chắn bởi vật liệu dày hay kim loại. Chỉ riêng việc thay đổi độ cao và không gian xung quanh cũng có thể giúp sóng vào phòng ngủ ổn định hơn.
Trong những nhà nhiều tầng, việc kết hợp router với PoE Switch và kéo trục chính bằng cáp mạng Cat6A hoặc dây mạng Cat7 cho từng tầng thường cho kết quả tốt hơn so với cố gắng để router phát xuyên sàn. Khi đó, mỗi tầng có điểm mạng riêng, phòng ngủ không còn phải “ăn ké” sóng từ phòng khách phía dưới.
3. Đừng kỳ vọng router xử lý mọi thứ một mình
Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng chỉ cần mua cục Router Wifi mạnh hơn là sẽ giải quyết được mọi vấn đề. Thực tế, router vừa phải phát Wifi, vừa xử lý lưu lượng của nhiều thiết bị cùng lúc. Khi phòng ngủ có thêm laptop, tivi, camera hoặc thiết bị thông minh, router rất dễ bị quá tải nếu không có sự hỗ trợ phía sau.
Trong những trường hợp này, việc tách tải bằng thiết bị cân bằng tải hoặc đưa PoE Switch vào hệ thống sẽ giúp router hoạt động nhẹ nhàng hơn. Khi dữ liệu được dẫn ổn định qua cáp mạng Cat6 hay cáp mạng Cat6A hoặc thậm chí cáp mạng Cat8, sóng Wifi trong phòng ngủ sẽ ổn định hơn rõ rệt, ngay cả khi phòng khách đang sử dụng Internet nhiều.
III. Khi nào cần can thiệp vào hạ tầng mạng thay vì chỉ đổi router?
1. Khi vấn đề không còn nằm ở sóng Wifi mà ở cách truyền dữ liệu
Trong rất nhiều trường hợp, người dùng đổi cục Router Wifi nhiều lần nhưng tình trạng phòng ngủ yếu mạng vẫn không thay đổi. Lý do là dữ liệu Internet không chỉ phụ thuộc vào sóng Wifi, mà còn phụ thuộc vào cách dữ liệu được dẫn từ modem đến router và từ router đến các thiết bị trong nhà. Nếu đường truyền nội bộ sử dụng cáp mạng Cat5E đã cũ, bấm không chuẩn hoặc đi vòng vèo, tín hiệu đến router đã không còn “đầy đủ” ngay từ đầu.
Khi đó, dù router phát sóng tốt đến đâu, phòng ngủ vẫn nhận được tín hiệu yếu do dữ liệu đã suy hao trước khi được phát ra. Đây là lúc cần nhìn lại toàn bộ hệ thống dây, cân nhắc nâng cấp lên cáp mạng Cat6 hoặc cáp mạng Cat6A cho các đoạn chính, thay vì tiếp tục đổ lỗi cho router.
2. Nhà nhiều phòng, nhiều thiết bị thì router không thể gánh hết
Một cục Router Wifi thông thường vừa phải xử lý kết nối Internet, vừa phải quản lý nhiều thiết bị cùng lúc. Khi số lượng thiết bị tăng lên, đặc biệt là khi phòng ngủ có thêm tivi, camera, máy tính, thiết bị thông minh, router sẽ bắt đầu quá tải nếu không có hệ thống hỗ trợ phía sau.
Trong những trường hợp này, việc bổ sung PoE Switch để phân tách tải là giải pháp hợp lý hơn nhiều so với việc mua router mạnh hơn. Khi các thiết bị được kết nối qua switch bằng cáp mạng Cat6 hoặc dây mạng Cat7, router chỉ còn tập trung vào việc định tuyến, giúp toàn bộ mạng hoạt động ổn định hơn, đặc biệt là ở các phòng nằm xa như phòng ngủ.
3. Thiết bị cân bằng tải không chỉ dành cho văn phòng
Nhiều người nghe đến thiết bị cân bằng tải là nghĩ ngay đến công ty hoặc quán Internet, nhưng thực tế trong gia đình hiện đại, thiết bị này ngày càng có vai trò rõ ràng. Khi nhiều thiết bị sử dụng Internet cùng lúc, cân bằng tải giúp phân phối lưu lượng hợp lý, tránh tình trạng một khu vực dùng quá nhiều khiến khu vực khác bị “đói mạng”.
Khi kết hợp thiết bị cân bằng tải với hệ thống dây tốt như cáp mạng Cat6A hoặc cáp mạng Cat8, dữ liệu được phân luồng rõ ràng hơn. Phòng ngủ lúc này không còn phụ thuộc hoàn toàn vào việc phòng khách có đang sử dụng nhiều Internet hay không.
Tìm hiểu thêm: Mạng chậm bất thường Router Wifi có phải kiểm tra đầu tiên?
IV. Tổ chức lại hệ thống mạng để phòng ngủ dùng Wifi ổn định lâu dài
1. Tách vai trò của router và thiết bị phân phối mạng
Một sai lầm phổ biến là để cục Router Wifi làm tất cả mọi việc, từ phát sóng đến chia mạng cho từng thiết bị. Cách làm này có thể ổn trong giai đoạn đầu, nhưng khi nhu cầu tăng lên, router sẽ nhanh chóng bị quá tải. Việc đưa PoE Switch vào hệ thống giúp chia nhỏ trách nhiệm, để mỗi thiết bị làm đúng phần việc của mình.
Khi router kết nối với switch bằng cáp mạng Cat6 hoặc cáp mạng Cat6A, dữ liệu được truyền ổn định hơn. Các thiết bị ở phòng ngủ khi đó có đường truyền riêng, không còn phải “chen chúc” với thiết bị ở phòng khách.
2. Đầu tư đúng vào đường dây giúp giảm lỗi về sau
Rất nhiều sự cố Wifi yếu thực chất bắt nguồn từ đường dây mạng kém chất lượng. cáp mạng Cat5E nếu dùng lâu ngày, bị bẻ gập hoặc đi gần nguồn điện mạnh, rất dễ gây nhiễu. Trong khi đó, cáp mạng Cat6 và các chuẩn cao hơn như dây mạng Cat7, cáp mạng Cat8 có khả năng chống nhiễu tốt hơn, phù hợp cho việc đi dây cố định trong nhà.
Khi phòng ngủ được cấp mạng qua hệ thống dây ổn định, việc phát Wifi tại chỗ hoặc dùng thiết bị kết nối trực tiếp đều cho trải nghiệm tốt hơn nhiều so với việc cố “bắt sóng” từ phòng khách.
3. Kiểm tra định kỳ để tránh mạng yếu tái diễn
Ngay cả khi hệ thống đã được làm tốt, việc kiểm tra định kỳ vẫn rất quan trọng. Một đầu nối lỏng, một đoạn cáp mạng Cat6 bị ẩm hoặc một cổng trên PoE Switch hoạt động không ổn định đều có thể khiến phòng ngủ bị yếu mạng trở lại mà người dùng không nhận ra ngay.
Việc rà soát lại toàn bộ đường đi từ cục Router Wifi, qua thiết bị cân bằng tải xuống switch và đến từng phòng giúp phát hiện sớm vấn đề. Nhờ đó, hệ thống mạng trong nhà duy trì được sự ổn định lâu dài, thay vì phải xử lý chắp vá mỗi khi Wifi yếu.
V. Nhìn nhận đúng để có giải pháp Wifi bền vững cho cả nhà
1. Đừng chỉ nhìn vào router khi gặp mạng yếu
Wifi yếu trong phòng ngủ không đồng nghĩa với router kém. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần bố trí lại cục Router Wifi, kết hợp đúng thiết bị cân bằng tải, PoE Switch, cùng hệ thống cáp mạng Cat5E, cáp mạng Cat6 phù hợp là đã giải quyết được vấn đề.
Việc đầu tư hạ tầng mạng bài bản ngay từ đầu giúp tránh lãng phí và sử dụng ổn định trong nhiều năm.
2. Hạ tầng mạng là khoản đầu tư dài hạn
Router có thể thay đổi sau vài năm, nhưng đường cáp mạng Cat6A, dây mạng Cat7, cáp mạng Cat8 nếu được đi đúng chuẩn có thể dùng rất lâu. Đây là lý do nhiều người làm nhà mới ưu tiên đi dây tốt ngay từ đầu thay vì sửa chữa về sau.
Khi nền tảng đã tốt, việc nâng cấp thiết bị chỉ còn là chuyện nhỏ.
3. Kết luận
Tình trạng Wifi phòng khách mạnh nhưng phòng ngủ yếu không phải là điều khó hiểu, và càng không phải lúc nào cũng cần mua router mới. Khi hiểu rõ cách bố trí cục Router Wifi, vai trò của thiết bị cân bằng tải, PoE Switch, cùng tầm quan trọng của cáp mạng Cat5E, cáp mạng Cat6, cáp mạng Cat6A, dây mạng Cat7 và cáp mạng Cat8, bạn sẽ thấy việc cải thiện Wifi trong phòng ngủ hoàn toàn nằm trong tầm tay. Với những ai đang cần một hệ thống mạng gia đình ổn định, phù hợp thực tế sử dụng, Tin học Thành Khang là nơi có đầy đủ thiết bị và kinh nghiệm triển khai để giúp người dùng có cái nhìn rõ ràng và giải pháp lâu dài, thay vì xử lý tạm bợ từng lần một.
